Sleutelfiguren in Het Zwarte Kompas
Ontmoet vier historische figuren uit Het Zwarte Kompas: de staatsman Johan van Oldenbarnevelt, stadhouder Maurits van Nassau, de reiziger Jan Huygen van Linschoten en de koopman Cornelis de Houtman. Bij elk portret lees je kort wie ze waren. Hun ambities, ontdekkingen en conflicten bepaalden de wereld waarin Ricardo en Hendrik hun weg moesten vinden, aan weerszijden van dezelfde oorlog.
Johan van Oldenbarnevelt
Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619) was als landsadvocaat van Holland jarenlang de machtigste politicus van de jonge Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Na de moord op Willem van Oranje hield hij samen met diens zoon Maurits de Opstand tegen Spanje overeind: Maurits leidde het leger, Oldenbarnevelt de politiek en de diplomatie. Hij stond aan de wieg van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (1602) en sloot in 1609 het Twaalfjarig Bestand met Spanje. Daarna raakte hij verwikkeld in een bitter conflict met Maurits, waarin religieuze twisten en machtspolitiek door elkaar liepen. In 1618 werd hij gearresteerd, en na een omstreden proces werd hij op 13 mei 1619 op het Binnenhof in Den Haag onthoofd. In Het Zwarte Kompas laat hij Hendrik in Amsterdam zoeken naar de navigatiegeheimen van de Portugese kroon.
Maurits van Nassau
Maurits van Nassau (1567-1625) was de zoon van Willem van Oranje. Na de moord op zijn vader werd hij op jonge leeftijd stadhouder van Holland en Zeeland, en later ook van andere gewesten. Maurits groeide uit tot een van de grootste veldheren van zijn tijd. Hij hervormde het Staatse leger met vaste soldij, strakke discipline en nieuwe exercities, en heroverde vanaf 1590 de ene stad na de andere op de Spanjaarden, te beginnen met Breda en de beroemde list van het turfschip. In 1600 versloeg hij een Spaans leger in de Slag bij Nieuwpoort. Na de dood van zijn halfbroer Filips Willem werd hij in 1618 prins van Oranje. Zijn conflict met Johan van Oldenbarnevelt, zijn ooit zo belangrijke bondgenoot, tekende de laatste jaren van het Twaalfjarig Bestand.
Jan Huygen van Linschoten
Jan Huygen van Linschoten (1563-1611) werd geboren in Haarlem en groeide op in Enkhuizen. Als jongeman vertrok hij naar Spanje en Portugal, en in 1583 reisde hij in dienst van de aartsbisschop van Goa naar Portugees-Indië. Daar verzamelde hij jarenlang kennis die de Portugezen angstvallig geheimhielden: zeeroutes, havens, handelswaren en de zeilaanwijzingen van hun stuurlieden. Terug in Nederland publiceerde hij zijn Reys-gheschrift (1595) en zijn beroemde Itinerario (1596). Daarmee lagen de navigatiegeheimen van de Portugese kroon open voor Nederlandse en Engelse zeevaarders, en effende hij de weg voor de vaart naar Oost-Indië. Ook voer hij mee op twee tochten die via het noorden een doorvaart naar Azië moesten vinden. In Het Zwarte Kompas vertrouwt hij Hendrik een kompas toe dat niet naar het noorden wijst, maar naar wat verborgen is.
Cornelis de Houtman
Cornelis de Houtman (1565-1599) was een koopman uit Gouda. Rond 1592 stuurden Amsterdamse kooplieden hem naar Lissabon om informatie te verzamelen over de lucratieve specerijenhandel en de route naar Indië. In 1595 vertrok hij als opperkoopman met de Eerste Schipvaart: de eerste Nederlandse expeditie naar Oost-Indië, met vier schepen van de Compagnie van Verre. De reis verliep chaotisch. Ruzies, ziekte en geweld kostten ongeveer twee derde van de bemanning het leven, en De Houtman maakte zich bij vriend en vijand onmogelijk. Toch bereikten de schepen Bantam op Java en keerden ze in 1597 terug. Daarmee was bewezen dat Nederlanders zelf de weg naar de specerijen konden vinden, en volgde een stroom van nieuwe expedities. Op een tweede reis werd De Houtman in 1599 in Atjeh gedood.
